##
Hàn the là một chất bị Bộ Y tế Việt Nam và cơ quan quản lý thực phẩm nhiều nước trên thế giới "nghiêm cấm sử dụng trong chế biến thực phẩm". Dưới đây là thông tin chi tiết về bản chất, mức độ độc hại và các loại thực phẩm thường bị lạm dụng chất này.
1. Hàn the là chất gì?
Hàn the (còn gọi là Borax hay **Natri borat) là một hợp chất hóa học có gốc Boron. Trong tự nhiên, nó thường tồn tại dưới dạng tinh thể màu trắng đục hoặc bột mịn thô, dễ tan trong nước và không có mùi.
*Công thức hóa học phổ biến:** Na_2B_4O_7 \cdot 10H_2O
*Ứng dụng hợp pháp: Trong công nghiệp, hàn the được dùng để sản xuất thủy tinh, gốm sứ, chất tẩy rửa, bột giặt, thuốc diệt côn trùng, hoặc làm chất dập lửa.
*Lý do bị lạm dụng trong thực phẩm: Hàn the có tính sát khuẩn nhẹ, giúp kéo dài thời gian bảo quản và đặc biệt là có khả năng liên kết các sợi protein, giúp thực phẩm trở nên **dai, giòn, dẻo** và có vẻ ngoài bắt mắt hơn.
2. Hàn the độc hại cho sức khỏe như thế nào?
Hàn the là một chất độc có đặc tính "tích lũy sinh học". Khi đi vào cơ thể, chỉ có khoảng 80% chất này được đào thải qua nước tiểu, phần còn lại sẽ tích tụ lâu dài trong các mô mỡ, gan, thận và não, gây ra những tổn hại nghiêm trọng.
# Nhiễm độc cấp tính (khi ăn phải lượng lớn)
* Gây kích ứng hệ tiêu hóa, dẫn đến buồn nôn, nôn mửa, tiêu chảy cấp, đau bụng dữ dội.
* Xuất hiện ban đỏ, tróc da, đau đầu, co giật, sốt và kích động.
* Trường hợp nặng có thể dẫn đến suy thận cấp, hôn mê và tử vong. Liều lượng gây tử vong ở người lớn khoảng 15-20g, đối với trẻ em chỉ cần 2-5g.
# Nhiễm độc mãn tính (tích tụ từ từ qua các bữa ăn)
*Hệ tiêu hóa: Gây chán ăn, sụt cân, suy nhược cơ thể, viêm đại tràng, tổn thương niêm mạc dạ dày.
*Gan và thận: Gây suy giảm chức năng gan, thận, xơ gan do hai cơ quan này phải làm việc quá tải để lọc chất độc.
*Hệ sinh sản: Làm teo tinh hoàn, giảm số lượng tinh trùng ở nam giới. Đối với phụ nữ mang thai, hàn the tích tụ có thể truyền qua nhau thai gây dị tật bẩm sinh cho thai nhi hoặc dẫn đến sảy thai.
3. Hàn the thường bị dùng để chế biến thực phẩm nào ở Việt Nam?
Dù bị cấm, vì lợi nhuận và thói quen chuộng đồ ăn "giòn, dai", một số cơ sở sản xuất bất chính tại Việt Nam vẫn lén lút đưa hàn the vào các món ăn quen thuộc:
*Giò chả, nem chua, lạp xưởng, cá viên: Đây là nhóm thực phẩm dễ bị lạm dụng nhất. Hàn the giúp giò chả săn chắc, giòn sần sật và không bị bở dù thịt không được tươi hoặc bị pha nhiều bột.
*Bún, phở, bánh cuốn, bánh đúc, bánh xu xê: Sợi bún, bánh phở bám hàn the sẽ có độ dai, không bị nát vụn khi chan nước lèo nóng, bề mặt bóng bẩy và bảo quản được cả ngày không bị chua.
*Thịt tươi sống (heo, bò): Một số tiểu thương tẩm/ướp hàn the lên bề mặt thịt để giữ nước, giúp thịt luôn có màu đỏ tươi, không bị chảy nhớt và đánh lừa người mua là thịt mới mổ.
*Cá, tôm, hải sản: Hải sản đánh bắt xa bờ thường được ướp đá trộn hàn the để giữ cho thịt cá cứng, tôm không bị rụng đầu, duy trì vẻ tươi ngon trong nhiều ngày vận chuyển.
*Lưu ý an toàn: Để bảo vệ sức khỏe, người tiêu dùng nên chọn mua thực phẩm ở các cơ sở uy tín, có nguồn gốc rõ ràng. Hiện nay, để tạo độ giòn dai an toàn cho giò chả, các nhà sản xuất chân chính thường sử dụng nhóm phụ gia thay thế được Bộ Y tế cấp phép (như Polyphosphate).
>
